Odszedł Henryk Skolimowski, dnia 6-go kwietnia 2018 r. Profesor filozofii, twórca filozofii ekologicznej.

Odszedł Henryk Skolimowski, dnia 6-go kwietnia 2018 r. Profesor filozofii, twórca filozofii ekologicznej.

Był absolwentem Politechniki Warszawskiej (geodezja) i Uniwersytetu Warszawskiego (filozofia), który ukończył w 1959 r.; uczniem sław filozofii polskiej XX w.: prof. K. Ajdukiewicza, prof. W. Tatarkiewicza, prof. T. Kotarbińskiego. Doktorat z filozofii obronił na Uniwersytecie w Oksfordzie w 1964 r. Wyemigrował do USA, gdzie wykładał na Uniwersytecie Południowej Kalifornii (1964-1970) oraz na Uniwersytecie Michigan w Ann Arbor (1971-1993). Autor ponad 30-tu książek, tłumaczonych na kilkanaście języków i kilkuset artykułów. W 2015 r. uhonorowany medalem Optime Meritis de Philosophia przyznanym na X-tym Polskim Zjeździe Filozoficznym dla najwybitniejszych filozofów polskich XX-go wieku.


Rodzi się 4-go maja 1930 r. w Warszawie. Wstępuje do harcerstwa. Bierze udział w działaniach Szarych Szeregów w Powstaniu Warszawskim, gdzie cudem unika śmierci chroniąc się prze kulami niemieckiego snajpera. W czasie wojny traci brata, a tuż po wojnie matkę. W zniszczonej Warszawie, w ocalałej od bombardowań bibliotece na Koszykowej, znajduje bezpieczną przystań i odkrywa świat lektur. Czyta klasykę, dramaty, powieści, literaturę psychologiczną i filozoficzną. Wstępuje do średniej szkoły muzycznej, a potem na Wydział Geodezji Politechniki Warszawskiej. Wykształcenie inżynierskie mu nie wystarcza. Chce rozwijać swój umysł. Uczęszcza na seminaria na Uniwersytecie Warszawskim, prowadzone przez takich mistrzów filozofii jak: Kazimierz Ajdukiewicz, Władysław Tatarkiewicz, Stanisław i Maria Ossowscy, Tadeusz Kotarbiński, Leszek Kołakowski. Pod kierunkiem Kotarbińskiego pisze i broni pracę magisterską z zakresu filozofii języka. Nie może znieść ideologicznej atmosfery marksizmu. Korzystając z okazji wyjeżdża za granicę i trafia do Londynu. Dostaje pierwsze stypendium w Oksfordzie (St. Anthony College). Publikuje artykuł krytyczny wobec filozofii marksistowskiej, przez co nie dostaje ponownie paszportu, blokowany przez marksistę Adama Schaffa. Dzięki determinacji Kotarbińskiego udaje mu się jednak ponownie wyjechać. Kontynuuje studia doktorskie w New College Oxford. Uczęszcza na wykłady Karla Poppera z filozofii nauki. Poznaje Imre Lakatos'a i Sir Isaiah'a Berlin'a. W końcu broni doktorat poświęcony polskiej filozofii analitycznej (1964). Wyjeżdża do Ameryki Północnej i rozpoczyna pracę na uniwersytecie Południowej Kalifornii w Los Angeles. Przygląda się rewolucji kulturowej lat 60-tych. Przeprowadza się do Michigan, gdzie obejmuje stanowisko profesorskie na Uniwersytecie w Ann Arbor. Prowadzi seminaria z filozofii nauki i techniki oraz alternatywnych wizji przyszłości. Tworzy nowy kierunek filozofii nieanalitycznej, poświęcony badaniu przyczyn kryzysu relacji między cywilizacją Zachodu a środowiskiem przyrodniczym i kryzysu kultury. W 1974 publikuje esej Ecological humanism, będący manifestem nowej filozofii, bazującej na stwierdzeniu, że Świat jest Sanktuarium. Podróżuje po świecie i poznaje różne kręgi kulturowe, w szczególności Indie. Pisze i publikuje wiele książek, poświęconych całościowej filozofii cywilizacji, kultury, umysłu, religii, ewolucji, wrażliwości ekologicznej. Po zmianie ustrojowej w 1989 przyjeżdża coraz częściej do Polski. Zakłada Towarzystwo Przyjaciół Filozofii Ekologicznej i Katedrę Filozofii Ekologicznej w Łodzi (1992). Mimo braku akceptacji ze strony wielu konwencjonalnych filozofów akademickich, uparcie głosi nowe, ożywcze idee i potrzebę powrotu do idei mądrościowej filozofii życia – królowej nauk.


Eko-filozofia Henryka Skolimowskiego stanowi odpowiedź na zawołanie T. S. Eliot'a: Gzie jest życie, które zagubiliśmy żyjąc? Gdzie jest wiedza zagubiona w informacjach? Gdzie jest mądrość zagubiona w wiedzy? Książką opublikowaną u progu polskiej transformacji była Nadzieja Matką Mądrych. Jej tytuł dobrze oddaje „rewolucyjny” charakter myśli Profesora, przeciwstawiającej się konwencjonalnym i stereotypowym ujęciom, wybiegając ku żywej, sprzyjającej życiu i zdrowiu, ekologicznej mądrości. Kilka sentencji z tej książki:


Nasze filozofie przyczyniły się do pustki w sferze wartości, stanowiącej obecnie poważne zagrożenie dla naszego przetrwania – jako kultury i jako jednostek.


Filozofia czasu zagrożenia musi być filozofią skierowaną ku ocaleniu, musi być filozofią konstruktywną, a nie tylko analizą. Analizę można uprawiać bez końca. Aż do czasu całkowitego zniszczenia życia na ziemi.


Potrzeba nam mądrości, by być odpowiedzialnymi. Potrzebna nam mądrość, by radzić sobie z informacjami. Dziś mamy nadmiar informacji, którego nie jesteśmy w stanie strawić. Jako społeczeństwo cierpimy na nadmiar informacji i niedostatek oświecenia.


Nie można zdobyć mądrości jedynie ją studiując. Zdobywanie mądrości jest jak rzeźbienie w sobie wewnętrznego człowieka.


Kto potrafi dostrzec właściwe wartości i wie z czym je połączyć, wie co naprawdę ma sens – jest filozofem. Niezależnie od tego czy go tak nazwiemy.


Czymże jest mądrość? Nawet mędrcy odpowiadają z wahaniem. Zacząć można od tego, że mądrość to posiadanie właściwej wiedzy. Jednakże mądrość to także właściwy stan bytu. Mądrość to równowaga pomiędzy naszym byciem a innymi bytami ludzkimi i całym kosmosem. Nie unikajmy takich terminów jak „kosmos", bowiem jesteśmy stworzeniami kosmicznymi i dopóki na nowo nie odnajdziemy w nim miejsca, jest mało prawdopodobne, byśmy w sobie zaleźli pokój oraz ów rodzaj równowagi, który nazywamy mądrością.


Wszystkie poważne błędy mają charakter filozoficzny lub religijny.


Mądrość naszych czasów powinna wcielić mądrość ekologiczną i odpowiedzialność ekologiczną.


Do ostatnich dzieł Profesora należą: Philosophy for a New Civilisation (2005), Let There Be Light: The Mysterious Journey of Cosmic Creativity (2010) oraz autobiografia The Lotus and the Mud: Autobiography of a Philosopher (2011) - nie przetłumaczone jeszcze na język polski, podobnie jak i jego opus magnum The Participatory Mind: A New Theory of Knowledge and of the Universe (1994). W 2014 Profesor napisał też jeszcze słowo wstępne do książki Sir Juliana Rose W Obronie Życia.


W 2015 r. profesor Skolimowski został odznaczony medalem Optime Meritis de Philosophia, przyznanym na X Polskim Zjeździe Filozoficznym. W 2016 r. zaczął chorować na demencję. Wielki i wybitny kwiat umysłu zaczął więdnąć. Ostatnie półtora roku życia spędził w domu opieki w Świdrze (Otwock), gdzie właśnie zmarł, miesiąc przed swoimi 88-ymi urodzinami. Proces odchodzenia Profesora był długi, co obserwowałem odwiedzając go tam często.


Choć jego opus magnum Umysł partycypujący i Eko-filozofia Żyjąca są wznawiane na świecie (La Mente Participativa, wyd. Atalanta, 2016; Filosofia Viva, Atalanta 2017), na projekt napisania dzieła biograficznego przypominającego i upamiętniającego życie, dzieło i myśl profesora Skolimowskiego, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozostało głuche (choć akurat minister prof. Piotr Gliński na polu badania, ale i wspierania polskiego ruchu ekologicznego, w tym ekologii głębokiej w latach 90-tych miał duże zasługi).


Mimo wszystko: cześć pamięci wielkiego polskiego filozofa! Który mimo swej światowości, o swojej polskości nigdy nie zapomniał i był z niej dumny. Pisał: Po spędzeniu dwudziestu siedmiu lat za granicą, w którym to okresie smakowałem różnych kultur – brytyjskiej przez sześć lat, amerykańskiej przez dwadzieścia lat, brazylijskiej, meksykańskiej, hinduskiej, greckiej, fińskiej; w okresie, kiedy podziwiałem osiągnięcia innych narodów – szczególnie materialne – jestem dumny, że urodziłem się Polakiem, że zostałem wykarmiony wartościami i ideałami, które często wydają się niepraktyczne, a które jednak pozwalają człowiekowi stać z podniesioną głową i patrzeć prosto w gwiazdy.


***

EPITAFIUM

Nie zgłębiaj śmierci pod koniec życia, jeśli nie zgłębiłeś tajemnicy życia w czasie jego trwania.

Geniusz Światła a Świętość Życia


Nadzieja to promień oddzielający życie od śmierci.

Wizje Nowego Millenium


Czy umierając straciłeś nadzieję? Nie. Przeszedłeś na stronę pełnego światła.

Twoje życie dobiegło końca. Odszedłeś. Nie zostawiłeś nas jednak samych. Zostawiłeś nam cenny skarb w postaci swojego dzieła i myśli. Non omnis moriar. Twoja filozofia będzie nieśmiertelną rzeźbą życia i drogowskazem dla nas i przyszłych pokoleń. Stworzyłeś rzeźby światła uwieczniające Twą mądrość. Najpiękniejszą rzeźbą było jednak Twoje życie, które zaczęło się w maju 1930 r. Niedługo cieszyłeś się spokojnym dzieciństwem. W wieku 9-ciu lat poznałeś już co to wojna. Twój brat, który tu również spoczywa, był Twoim pierwszym partnerem w sztuce dyskutowania. Pisałeś, że „nigdy go nie przegadałeś”. Brata straciłeś już jednak w czasie wojny, a tuż po wojnie Mamę. Nie poddawałeś się. Cudem uniknąłeś przecież kul niemieckiego snajpera, który w Ciebie mierzył. Pisane Ci było: żyć. Jako 14-letni chłopak wziąłeś udział w Powstaniu Warszawskim. Potem zobaczyłeś swój spalony i zniszczony dom na ulicy Hożej...


Po wojnie, na morzu zgliszcz, znalazłeś spokojną przystań w Bibliotece na Koszykowej, która otworzyła przed tobą czarodziejski świat lektur. Oczarowali się epicy i filozofowie greccy. Z pasją pochłaniałeś dzieła literatury światowej. To tam narodziły się Twoje marzenia o wielkiej życiowej karierze. Wstąpiłeś do średniej szkoły muzycznej. Poznałeś swojego pierwszego Mistrza – Karola Stromengera. Potem chciałeś pójść na filozofię. Tam jednak panował ordynarny marksizm. Poszedłeś więc na studia techniczne. Zacząłeś też jeździć w Tatry i wspinać się. Ukończyłeś geodezję na Politechnice Warszawskiej i przygotowałeś tam nawet doktorat.


Po śmierci Stalina i pierwszej odwilży zacząłeś uczęszczać na seminaria filozoficzne do mistrzów filozofii Polskiej - Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Prawdziwej sztuki filozofowania nauczyłeś się od Tadeusza Kotarbińskiego, który był promotorem Twojej pracy magisterskiej; precyzji wyrażania myśli od Kazimierza Ajdukiewicza; estetyki i historii filozofii od Władysława Tatarkiewicza i wielu, wielu innych, których miałeś szczęście spotkać na swej drodze.


Szczęśliwym zrządzeniem losu, które ciekawie opisałeś w swojej biografii The Lotos and the Mud udało Ci się wyjechać za granicę. Trafiłeś do Londynu i na przyjaznych Ci ludzi. Otrzymałeś pierwsze stypendium w Oksfordzie w St. Anthony College. Mimo problemów z ponownym uzyskaniem paszportu, dzięki wielkiej determinacji Kotarbińskiego udało Ci się ponownie wyjechać i kontynuować studia doktorskie w New College Oxford. Doktorat poświęcony polskiej filozofii analitycznej obroniłeś w 1964. Wyjechałeś do Stanów Zjednoczonych i rozpocząłeś pracę akademicką na uniwersytecie Południowej Kalifornii w Los Angeles, zajmując się filozofią nauki i techniki. Doświadczyłeś rewolucji kulturowej lat 60-tych. W 1971 objąłeś stanowisko profesorskie na Uniwersytecie Michigan w Ann Arbor, gdzie wykładałeś do 1993 r. Dyskutowałeś i korespondowałeś z wieloma filozofami światowej sławy: Romanem Ingardenem, Imre Lakatos'em, Paul'em Fayerabend'em, Arne Naes'em. Wiele podróżowałeś. Twoją pasją stały się Indie i... Himalaje. Poznałeś wiele kręgów kulturowych, wielu noblistów i wspaniałych ludzi, nie tylko filozofów: m.in. Edwarda Stachurę, Marka Hłasko, Matkę Teresę z Kalkuty, Dalaj Lamę, Czesława Miłosza. Doszedłeś do wniosku, że cywilizacja techniczna wcale nie wyzwala człowieka, lecz go de facto zniewala, przyczyniając się do skarlenia ludzkiego ducha. Stworzyłeś „prawo Skolimowskiego”: im bardziej technika staje się skomplikowana, tym bardziej wyobcowuje nas z życia.


Stworzyłeś nowy kierunek refleksji poświęcony badaniu przyczyn kryzysu relacji między cywilizacją współczesną a naszym środowiskiem przyrodniczym i kryzysu całej zachodniej kultury. W 1974 opublikowałeś esej Ecological humanism, który okazał się manifestem nowej filozofii, twierdzącej, że Świat jest Sanktuarium. Stworzyłeś koncepcję ekoteologii, umysłu partycypującego, a potem filozofii światła. Po zmianie ustrojowej przyjeżdżałeś coraz częściej do Polski. W 1992 r. założyłeś Towarzystwo Przyjaciół Filozofii Ekologicznej. Mój pierwszy kontakt z Tobą i Twoją filozofią nastąpił właśnie na spotkaniach tego Towarzystwa, których wspomnienie i niegasnący blask nosi w sercu, jak myślę, jeszcze wielu z nas.


Filozofii z takim kosmicznym rozmachem, jaką stworzyłeś, chyba jeszcze nie było. To filozofia żywa i ewoluująca. Filozofia ta pokazuje, że ewolucja prowadzi nie tylko od Wielkiego kosmicznego wybuchu do błękitnej, żyjącej planety; od ameby do Einsteina, ale i od małego chłopca schowanego w ciemnej piwnicy pod bombardowanym miastem - do emanującego świetlistą myślą Twórcy, którym byłeś, a poprzez swoje dzieło jesteś i będziesz. Mimo wszystko.

pogrzebjpg
POGRZEB PROCHÓW PROFESORA HENRYKA SKOLIMOWSKIEGO ODBYŁ SIĘ W DNIU 11-go MAJA 2018 r. NA CMENTARZU BRÓDNOWSKIM W WARSZAWIE  W GROBIE RODZINNYM.


Zapis fragmentu ostatnich rozmów z profesorem Skolimowskim, które z nim przeprowadziłem w latach 2015 i 2016, dostępny jest na stronie: http://dzikiezycie.pl/archiwum/2016/listopad-2016/w-strone-swiatla-rozmowa-z-prof-henrykiem-skolimow...                                                                                                                                       

Hasła w Wikipedii z wykazem polskojęzycznych dzieł Profesora:

Henryk Skolimowski: https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_Skolimowski

Eko-filozofia (wpis mojego autorstwa): https://pl.wikipedia.org/wiki/Eko-filozofia


Polecane kompendia nt. filozofii ekologicznej omawiające myśl Henryka Skolimowskiego:

K. Waloszczyk, Planeta nie tylko ludzi, PIW, 1997, ISBN 83-0602639-X

D. Kiełczewski, Ekologia społeczna. Wyd. Ekonomia i Środowisko, 2001, ISBN 83-88771-12-4

K. Najder-Stefaniak, Wprowadzenie do ekofilozofii, Wyd. SGGW, 2013, ISBN 978-83-7583-540-3 (ebook: https://www.epnp.pl/ebook/A07795_wprowadzenie_do_ekofilozofii)


Publikacje dostępne w sieci nt. filozofii ekologicznej Profesora:

Anna Iwanicka, Paradygmat holistyczny w ekofilozofii Henryka Skolimowskiego

Leszek Gawor, Historiozoficzny aspekt ekofilozofii Henryka Skolimowskiego

Rafał Czekalski, Henryka Skolimowskiego krytyka cywilizacji zachodniej w kontekście kryzysu ekologicznego

Stanisław Ignacy Fiut, Idea rozwoju zrównoważonego w perspektywie filozofii Henryka Skolimowskiego


Audycja poświęcona Profesorowi Skolimowskiemu z udziałem moim, Wojtka Konikiewicza i Piotra Skubały (07.05.2018 r.): https://www.polskieradio.pl/9/396/Artykul/2114813,Ekologiczna-filozofia-naszych-czasow

Wpis memorialny prof. Anny Kalinowskiej z UCBS

Wpis memorialny Wojtka Konikiewicza


    Książki polskojęzyczne Profesora Skolimowskiego:

    1. Zmierzch światopoglądu naukowego, ODNOWA, Londyn, 1974;

    2. Ocalić Ziemię – Świt filozofii ekologicznej, Wydawnictwo Krzysztofa Staszewskiego, Warszawa 1991;

    3. Medytacje o prawdziwych wartościach człowieka który poszukuje sensu życia, Wrocławska Oficyna Wydawnicza Astrum, Wrocław 1991;

    4. Nadzieja matką mądrych, Biblioteka Ery Ekologicznej Towarzystwo Przyjaciół Filozofii Ekologicznej, Akapit Press, Łódź 1993;

    5. Filozofia żyjąca. Eko-filozofia jako Drzewo Życia, Wydawnictwo Pusty Obłok, Warszawa 1993;

    6. Technika a przeznaczenie człowieka, Wydawnictwo ETHOS, Warszawa 1995;

    7. Święte Siedlisko Człowieka, Centrum Uniwersalizmu przy Uniwersytecie Warszawskim, Polska Federacja Życia, Warszawa 1999;

    8. Wizje Nowego Millenium, Wydawnictwo EJB, Kraków 1999;

    9. Zielone Oko Kosmosu. Wokół ekofilozofii w rozmowie i esejach (z Henrykiem Skolimowskim rozmawia Jan Konrad Górecki), Wydawnictwo Atla 2, Wrocław 2003;

    10. Geniusz światła a świętość życia, Biblioteka Filozoficzna, Oficyna Wydawnicza Vega, Warszawa 2007.

Książki anglojęzyczne Profesora Skolimowskiego:

2011. The Lotus and the Mud: Autobiography of a Philosopher. Creative Fire Press.

2010. Let There Be Light: The Mysterious Journey of Cosmic Creativity. Wisdom Tree.

2005. Philosophy for a New Civilization. Gyan Publishing House.

2001. The Dawn of the Ecological Era (with Ashwani Kumar). Concept Books.

1999. Dharma, Ecology and Wisdom in the Third Millennium. Concept Books.

1994. The Participatory Mind: A New Theory of Knowledge and of the Universe. Penguin/Arkana.

1994. Eco-Yoga: Practice and Meditations for Walking in Beauty. Gaia Books.

1993. A Sacred Place to Dwell. Element Books.

1992. Living Philosophy: Eco-Philosophy as a Tree of Life. Penguin/Arkana.

1991. Dancing Shiva in the Ecological Age. Clarion Books

1989. The Other Side of the Rational Mind. The Intl Cultural Foundation.

1989. Out of the Cosmic Dust. Vasanta Press.

1985. Eco-Theology: Toward a Religion for our Times. Eco-Philosophy Publications.

1984. Theatre of the Mind. Quest Books.

1983. Technology and Human Destiny. Madras Univ. Press.

1981. Eco-Philosophy: Designing New Tactics for Living. Marion Boyars.

1967. Polish Analytical Philosophy. Routledge and Kegan Paul.


Artykuły anglojęzyczne Profesora Skolimowskiego (niekompletne):

2009. Sustainability for the Next 50 Generations. Scientific and Medical Network (Summer).

2007. Dialogue with the Star Annabel. Signs and Wonders (December).

2007. The Gates to Benevolence. Signs and Wonders (December).

2007. The New Renaissance: Recovering from the Present Dystopia. Network Review (Winter).

2003. Cosmocracy. World Affairs, 7(2).

2002. Ethics of our Time. In The First Book of Hope (Warnstrom, ed.).

2000. Dialogue with Marcus Aurelius. World Affairs, 4(4).

2000. Farewell to the Millennium: Reflections of a European. World Affairs, 4(1).

2000. Beyond Selfishness. New Renaissance, 9(3).

1999. The Art of Great Truths: A Manifesto. New Renaissance, 8(4).

1999. Examined Values and the Wall of Science. In Wider Horizons (D. Lorimer, ed.).

1999. The Cosmic Significance of Ecology. Dialogue and Humanism.

1999. Ecological Dharma. The Quest (May/June).

1998. Karl Popper and Isaiah Berlin. Scientific and Medical Network (April).

1998. Dialogue with Nandi. World Affairs, 2(4).

1997. The World is a Sanctuary. UNESCO Courier (March).

1997. Participatory Thinking: Our New Challenge. Frontier Perspectives, 6(2).

1997. The Song of Evolution. Resurgence (Jan/Feb).

1997. Redeeming the World by Healing the Earth. In Ecological Responsibility: A Dialogue with Buddhism (Martin, ed.).

1997. Human Values and Capitalism. World Affairs, 1(4).

1996. Philosophy, Dharma, Ecology. In Eco-Philosophy and Eco-Dharma (Trivedi, ed.).

1996. World Views, Values and the Future (Parts I and II). Aurobindo Action.

1996. The Meaning of Politics in a Spiritual Perspective. New Renaissance, 6(1).

1996. The Participatory Universe and its Methodology. Frontier Perspectives (Spring).

1996. The 21st Century: The age of ecology? Dialogue and Humanism, 8-9.

1995. Ajdukiewicz, Rationality, and Language. In The Heritage of Kazimierz Ajdukiewicz (Sinisi and Wolenski, eds.)

1995. In Defense of Sustainable Development. Environmental Values, 4.

1994. The Ecological Foundations of Politics. In Ecology and Democracy: The Challenge of the 21st Century (Hanouskova, et al, eds.).

1994. Ecological Spirituality and Reverential Development. In Vedic Philosophy for Himalayan Ecosystem Development (Dewan, ed.).

1994. Eco-Ethics: The Key to Survival. Dialogue and Humanism, 4(4).

1993. The Primacy of Hope. In Voices on the Threshold of Tomorrow (Feuerstein, ed.).

1993. Follow your own nature. New Renaissance, 4(1).

1993. Ecological Spirituality. Pan Ecology, 8(5).

1993. Architecture and morality. In Routledge Companion to Contemporary Architectural Thought.

1993. Early Eco-philosophers among the tribal people: Letter from India. Trumpeter, 10(4).

1992. Forests as Sanctuaries. In Gaia’s Hidden Life (Nicholas and Rosen, eds.).

1992. Meditations on Enlightenment. The Theosophist, 113(4).

1992. Ecological spirituality and its practical consequences. Teilhard Review, 27(2).

1991. The Eco-Philosophy Approach to Technological Research. In Critical Perspectives on Non-Academic Science and Engineering (Durbin, ed.).

1991. The Cooperative Mind as a Partner of the Creative Evolution. In Knowledge, Reality, and Happiness (Mishra and Sagar, eds.).

1991. Rationality, Knowledge, and Violence. In Knowledge, Reality, and Happiness (Mishra and Sagar, eds.).

1991. Ecology, Education and the Real World. Trumpeter, 8(3).

1991. Ecological Ethics and Christian Ethics in Poland. The Polish Review, 36(1).

1991. Ecological Consciousness as a Form of Brahmavidya. The Theosophist (July).

1991. Eco-philosophy as a New Unified Field. Dialogue and Humanism, 1(2).

1991. Eco-Mind and Thinking Reverentially. In At The Leading Edge (Toms, ed.).

1990. The World as Sanctuary. The Quest (Summer).

1990. The Methodology of Participation and its Consequences. Collaborative Inquiry, 1.

1990. Reverence for Life. In Ethics of Environment and Development (Engel and Engel, eds.).

1990. For the Record: On the Origin of Eco-Philosophy. Trumpeter, 7(1).

1990. Education for the Real World. New Renaissance, 1(4).

1990. Ecological Consciousness as a Missing Dimension of Human Ecology. In Human Ecology: Strategies for the Future (Sontag, Wright, Young, Grace, eds.).

1990. Eco-Philosophy and Buddhism. Buddhism at the Crossroads (Fall).

1989. Ecological Consciousness as the Next Stage of Evolution. Teilhard Review, 24(2).

1989. Marxism, Christianity, and the Ecological Perspective. Teilhard Review, 24(1).

1989. Forests as Sanctuaries. Trumpeter (Spring).

1988. Eco-philosophy and Deep Ecology. Ecologist, 18(4-5).

1988. Skolimowski on Philosophy, Values, and Peace. International Journal on World Peace, 5(2).

1987. The Interactive Mind in the Participatory Universe. In The Real and the Imaginary (Charon, ed.).

1987. The Yoga of Objectivity as a Gentle Form of Lobotomy. Scientific and Medical Network (December).

1987. Is Ecology Transcending both Marxism and Christianity? Dialectics and Humanism, 14(1).

1986. The Key to Happiness. American Theosophist (Aug/Sept).

1986. White Death. Science and Public Policy, 13(4).

1986. Quine, Ajdukiewicz, and the Predicament of 20th Century Philosophy. In The Philosophy of W. V. Quine (Hahn and Schilpp, eds.).

1986. Life, Entropy and Education. American Theosophist, 74.

1986. In Defense of Eco-Philosophy and Intrinsic Values: A Call for Conceptual Clarity. Trumpeter, 3(4).

1986. Destruction through Education. Scientific and Medical Network (August).

1985. Of Vision, Hope, and Courage. Visions, 1(3-4).

1985. Wholeness, Hippocrates and Ancient Philosophy. In Spiritual Aspects of the Healing Arts (Kunz, ed.).

1985. The Role of Philosophy and Values in the Right Model of Peace. Dialectics and Humanism, 3-4.

1985. Science and the Yoga of Empathy. Scientific and Medical Network (September).

1984. The Interactive Mind in the Participatory Universe. The World and I, 2

1984. Information, yes, but where has all our wisdom gone? Ecologist, 14(5-6).

1984. Wholeness, Hippocrates and Ancient Philosophy. American Theosophist (Spring).

1984. The Dogma of Anti-Anthropocentrism and Eco-Philosophy. Environmental Ethics, 6.

1984. Global Philosophy as a Foundation of Global Peace. Dialectics and Humanism, 2.

1984. Information Society: The Time of the Philosopher-Kings is Coming. Vital Speeches of the Day (June 1).

1983. Power: Myth and Reality. Alternatives, 9.

1983. Global Philosophy as the Canvas for Human Unity. American Theosophist (May).

1983. A New Social Philosophy as Technology Assessment. In Research in Philosophy and Technology (Durbin, ed.).

1983. A Model of Reality as Mind. In Old and New Questions in Physics, Cosmology, Philosophy, and Theoretical Biology (Van der Merwe, ed.).

1982. On a Crippled Moral Vision. Alternatives, 8.

1982. Education for the 21st Century. In How to Save the World (Albery and Peters, eds.)

1981. Science as a Form of Mythology. Vijaya Bharatam (February 13).

1980. Evolutionary Illuminations. Alternative Futures.

1980. The Metaphysics of Paolo Soleri. Research in Philosophy and Technology, 3.

1980. Reverential Thinking. In Through the 80's (Feather, ed.)

1980. Economics Today: What do we Need? The Green Alliance.

1979. Philosophy of Technology as a Philosophy of Man. In The History and Philosophy of Technology (Bugliarello and Doner, eds.)

1979. The New Promethean Fire. Alternative Futures (Winter).

1979. Homo Faber: Beyond Technology. Approtech (August).

1979. The Future of Art. Resurgence (Sept/Oct).

1979. From Empiricism to Eco-Philosophy. Built Environment, 5(3).

1979. Cultural Values, Science, and Technology: Beyond the Faustian Bargain. Cultures, 6(1).

1979. A Report from Auroville. Alternative Futures (Fall).

1978. Technological Alienation. Indian Philosophical Annual, 13.

1978. Humanism: More than Secularism. Religious Humanism, 12(1).

1978. Eco-philosophy versus the Scientific Worldview. The Ecologist Quarterly (Fall).

1978. Culture as Healer. The Ethical Record, 83(10).

1978. A Twenty First Century Philosophy. Alternative Futures, 1(3).

1977. Pie in the Sky: Do We Really Want Colonies in Space? Ecologist (December).

1977. The Meaning of Progress, and, Secular Humanism and True Humanism. The Ethical Record (October).

1977. Options for the Ecology Movement. Ecologist (October).

1977. Epistemological Aspects of Technology Assessment. In Futures Research: New Directions (Linstone and Simmonds, eds.).

1977. Change, Progress and Technology. Michigan Quarterly Review (Spring).

1977. Arcology as an Expression of Process Theology. Teilhard Review, 12(2).

1977. Space in Architecture: A Phenomenological Analysis. Architecture Association Quarterly, 9(2-3).

1977. The Last Lecture: Life will Prevail. Vital Speeches of the Day (January 1).

1976. The Logic of the Heart. Ecologist, 6(6).

1976. Progress and the American Ideology. Renaissance Universal.

1976. Technology Assessment in a Sharp Focus. Technology Forecasting and Social Change.

1976. Form Follows Culture. RIBA Journal (October).

1976. Does Science Control People or Do People Control Science? In Notes for the Future (Clarke, ed.)

1976. The Ecological Movement Re-Examined. Ecologist, 6(8).

1976. Ecological Humanism. Tract/Gryphon Press.

1975. The Moral Dilemmas of Modern Science. In Science and Society (Steneck, ed.).

1975. A Way out of the Abyss. Main Currents in Modern Thought (Jan-Feb).

1975. Knowledge and Values. Ecologist, 5(1).

1974. Polish Aesthetics in the 20th Century. Polish Review, 19(3-4).

1974. The Structure of Thinking in Technology. In Contributions to a Philosophy of Technology (Rapp, ed.)

1974. The Search for Objectivity in Peirce & Popper (Parts I, II, III). In The Philosophy of Karl Popper (P. Schilpp, ed.)

1974. The Scientific World View and the Illusion of Progress. Social Research, 41(1).

1974. The Myth of Progress. Ecologist, 4(7).

1974. Problems of Rationality in Biology. In Studies in the Philosophy of Biology (Ayola, Dobzhansky, eds.)

1974. Ecological Humanism. AA Notes.

Zdjęcie tytułowe wykonał Mauri Lehtovirta w Helsinkach w roku 1998 w "Park of Finlandia-hall".  
ogordekjpg
Powyżej zdjęcie z naszego ogródka w Wilanowie, gdzie przyjmowaliśmy Profesora i Juanitę ostatni raz 3 lata temu (w maju 2015 r.). Na pierwszym planie rzeźba Profesora In silence we mature, dalej rzeźba Juanity.